ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΒΙΝΤΕΟ

ΗΧΟΣ

Ευρετήριο Άρθρου

 

Κάποια βασικά στοιχεία της γλώσσας

 

¨Άρθρα, ουσιαστικά:. Προφέρονται συνήθως κοφτά. Αρσενικό άρθρο στον ενικό δε χρησιμοποιεί σχεδόν καθόλου π.χ. η παπάς, η άντρας, η αέρας κλπ, η δλιά (δουλειά),η πιθιρά, η νύφ’, του πιδί, του σπίτ, τ’ παπά του χωράφ’, τ’ς μάνας η πουδιά, τουν ντραγάτ, τ’ν ιγκλησιά κλπ. Στον πληθυντικό : οι παπάδις, οι δ’λιές, τ’ς αυλιές, τ’ς μ’λιές κλπ.

Επίθετα: νέους, άγριους, άχαρους, διαβουλ΄κός κλπ. Συνηθισμένη κατάληξη ους και σπάνια ος (όσα τονίζονται στη λήγουσα συνήθως)
Για τα υποκοριστικά χρησιμοποιούν τις καταλήξεις ουδ και ουδα και ουτσκου π.χ. αρνούδ, πιδούδ, κατσ’κούδ, ελούδα, μοιρούδα, φουλούδα (φωλίτσα), μ’κρούτσκου, καλούτσ΄κου.
Σε πολλά ονόματα προσθέτουν μπροστά το α (όχι σα στερητικό) π.χ. αλ’παριά, α-σκαμνιά, α-μασχάλ’, α-γλήγουρα, α-χώρια, α-κουλνώ, α-λ’πούμι κλπ.

Αντωνυμίες: ιγώ, ισύ, αυτός, αυτήναν, τέτιους (τέτοιος), ιμείς, αφνοί (αυτοί), τέτνοι (τέτοιοι), ικείνους, ικείνην, ικ’νοί (εκείνοι), θ’κος ζουμ (δικός μου), θ’κομ (δικό μου), θ’κοι μας (δικοί μας), θ’κα μας (δικά μας), άλλους (άλλος), άλνοι (άλλοι), ποιος, πνοι (ποιοι), ούλους (όλος), ούλνοι (όλοι), λίγνοι (λίγοι), πουλνοί (πολλοί), κανιένας, όσνοι (όσοι), τόσνοι (τόσοι), πόσνοι (πόσοι), καν κανιένας κλπ.
Αντωνυμίες προσωπικές μπροστά από ρήματα: Τ’ς έντ’σαν (τους έντυσαν), τ’ς ‘ελ’σαν (τους έλυσαν), τ’ς κρουν (τους κτυπούν), τ’ν είπα (την είπα), μ’ ίλιγι (μου έλεγε) κλπ.

Ρήματα: (η σύντμηση στα ρήματα είναι πολύ συνηθισμένη και οι καταλήξεις αλλάζουν π.χ. κ’τάζου (κοιτάζω), κ’τσαίνου (κουτσαίνω), έχ’ς (έχεις), αφ’κρούμι (προσπαθώ να ακούσω), σ’λλουγούμι (συλλογιέμαι), κά’ντι (κάθονται), έρ’ντι (έρχονται), κ’μούντι (κοιμούνται), κ’νιέτι (κουνιέται) κλπ.

Επιρρήματα θαυμαστικά κυρίως: Ου, ου μπα, μπρε, ε κι συ, σουστά α, ψιέμμα, καμό’ζουμ, ιμ κλπ

Παρομοιώσεις: το α έχει τη σημασία του σαν-όπως, όταν βρίσκεται μπροστά από ονόματα π.χ. α τουν κλιέφτ (όπως ο κλέφτης), α γιούφτους (σαν γύφτος)

Σαν τελευταίες παρατηρήσεις μπορούμε να πούμε ότι το δ στα υποκοριστικά προφέρεται περισσότερο σαν ντ πχ. π’λούντια (πουλάκια), αρνούντια (αρνάκια), κατσ’κούντια (κατσικάκια) κλπ. Επίσης τα συμπλέγματα λι και νι έχουν ιδιάζουσα προφορά π.χ. λιέου (λέω), Αλιέκους (Αλέκος), αλιεύρ’ (αλεύρι), δάσκαλι (δάσκαλε), πλιέκου (πλέκω), πινιεύου (παινεύω) κλπ.