ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΒΙΝΤΕΟ

ΗΧΟΣ

Η ιστορία του Αδάμ

 

Η έρευνα της προέλευσης και η χρονολόγησης του οικισμού είναι ιδιαίτερα δύσκολη, γιατί στα σημάδια κατοίκησης της γύρω περιοχής εμπλέκονται σημαντικά οι μυθικές ιστορίες της καταγωγής του χωριού.

 

Λέγεται πως το χωριό υπήρχε από τα προ Χριστού χρόνια και υπέστη συνολικά τρεις καταστροφές.

 

Η πρώτη ίδρυσή του παραμένει άγνωστη. Η παράδοση αναφέρει πως επιδρομείς από την Ασία, ήρθαν στην Χαλκιδική, πέρασαν από την Ποτίδαια και μέσο Γαλάτιστας ήρθαν και στρατοπέδευσαν στην κοιλάδα του Ζάγκλη (Ζαγκλιβέρι). Τότε το Αδάμ υπέστη και την πρώτη ολοκληρωτική καταστροφή του.

Έπειτα από τη θέση "Παλιαδάμ" όπου ήταν χτισμένο αρχικά, μεταφέρθηκε στην τοποθεσία "Αδαμιώτισα". Ακολούθησε δεύτερη καταστροφή μετά την άλωση της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους το 1430μ.Χ.

 

Το σημερινό χωριό λέγεται ότι το έχτισε ο Εντέμ-μπέης, Τούρκος διοικητής της περιοχής και το είχε για τσιφλίκι του.

 

 

Το Αδάμ γνώρισε την τρίτη του καταστροφή την περίοδο της επανάστασης, με τον ξεσηκωμό του οπλαρχηγού των Σερρών, Εμανουήλ Παπά. Της καταστροφής γλύτωσαν μόνο τρία σπίτια. Του Παπαζούδη, του Γκιζέλη και του Διαβατούδη. Λέγεται πως ο Εμ. Παπάς περνώντας ξεσήκωσε τους ντόπιους να επαναστατήσουν. Ο ξεσηκωμός είχε ιδιαίτερη επιτυχία και οι Τούρκοι για αντίποινα κατέστρεψαν το χωριό. Οι Αδαμιώτες έφυγαν προς Χαλκιδική και επέστρεψαν αφού ηρέμησαν τα πράγματα, χτίζοντας το χωριό στην ίδια θέση, στην οποία παραμένει και σήμερα.

 

Ο δάσκαλος Β. Ηλιάδης δίνει τη δική του εκδοχή πιθανολογώντας ότι το χωριό δεν είναι τόσο παλιό. Υποστηρίζει ότι χτίστηκε στα Βυζαντινά χρόνια και άλλαξε τρεις τοποθεσίες.

 

Η αρχική ήταν στην θέση "Πέρα μεριά". Χώρος πεδινός και με αρκετά νερά. Ιδιαίτερα βολικός λοιπόν για κατοίκους που ασχολούταν ως επί το πλείστον με τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Ακόμη και σήμερα η τοποθεσία αυτή ονομάζεται "Παλιαδάμ".

 

Κατά την άλωση της Θεσσαλονίκης το 1430 στο χωριό εγκαταστάθηκε και αρκετά μεγάλος Τουρκικός πληθυσμός. Επειδή όμως οι Τούρκοι δεν ήθελαν τους Έλληνες στο χώρο τους, με τον "τρόπο" τους, τους ανάγκασαν να αποσυρθούν στα παραπάνω, πιο ορεινά, εδάφη. Έτσι πιθανόν, σιγά σιγά, το Αδάμ μεταφέρθηκε στη δεύτερή του τοποθεσία. Τη θέση Αδαμιώτισα. Πιθανολογείτε πως τα σπίτια εκεί δεν ξεπερνούσαν τα 25 με 30. Λόγω του μικρού αριθμού των σπιτιών, συμπεραίνεται πως κάποιοι κάτοικοι, την περίοδο αυτή μεταφέρθηκαν προς το Ζαγκλιβέρι.

 

Σε σχετικά μικρή απόσταση από αυτή τη θέση, μέσα σε μια ρεματιά, οι κάτοικοι έχτισαν το ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής για να εκκλησιάζονται.

Η ορεινή και δύσβατη ευρύτερη περιοχή, εκείνα τα χρόνια, βοηθούσε τους κατοίκους να βρίσκονται μακριά από τις ενοχλήσεις των Τούρκων. Μόνη πηγή εσόδων αποτελούσε η κτηνοτροφία και κατά δεύτερο λόγο η αμπελουργία.

 

Ο ήσυχος βίος δεν κράτησε πολύ και οι Τούρκοι άρχισαν πάλι να ενοχλούν τους κατοίκους. Τότε οι Αδαμιώτες μετακινήθηκαν λίγο χαμηλότερα, στην περιοχή που βρίσκεται το σημερινό χωριό. Αιτία για αυτή τη μετακίνηση στάθηκε το εξής περιστατικό.

 

Στην περιοχή στάλθηκε ως διοικητής ο Τούρκος Εντέμ-μπέης. Αυτός ανάγκασε τους κατοίκους να χτίσουν το χωριό σ' αυτή την τοποθεσία και δημιούργησε το νέο χωριό, χρησιμοποιώντας το ως τσιφλίκι του.

 

Ακόμα και σήμερα δεν είναι λίγες οι φορές που σκάβοντας στην ευρύτερη περιοχή οι κάτοικοι εντοπίζουν ίχνη του παλιού χωριού.

 

 

Το Αδάμ ελευθερώθηκε από τους Τούρκους το 1912, μαζί με τη Θεσσαλονίκη. Αργότερα, το 1923 με την ανταλλαγή των πληθυσμών απαλλάχτηκε από την παρουσία των Τούρκων οριστικά. Σ' αυτό το διάστημα το χωριό αύξανε διαρκώς τον πληθυσμό και την έκτασή του. Μέχρι το Σεπτέμβριο του 1930 στη δύναμή του άνηκαν και  τα χωριά Μεσόκωμο (Γκιρέν), Καλαμωτό (Καρά-γκιολ) και Αγγελοχώρι (Σουφλάρ), τα οποία μετά αποσπάστηκαν και δημιούργησαν χωριά με έδρα το Καλαμωτό.

 

Τις επόμενες δεκαετίες το χωριό στηρίχθηκε οικονομικά στις καλλιέργειες του καπνού, στην παραγωγή κτηνοτροφικών προϊόντων και κρασιού. Επίσης υπήρχε η παραγωγή σιτηρών και το εμπόριο ψάθινων ειδών φτιαγμένα από σαμάκο, ραγάλι, ιτιά ή λυγαριά που βρισκόταν στις όχθες του βάλτου (βάλτα) που υπήρχε στα βορειοανατολικά του χωριού. Η βάλτα αποστραγγίστηκε στα 1953 για να δοθεί για καλλιέργειες σιτηρών καλαμποκιού και λεύκας. Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ότι η βάλτα ήταν πλούσια σε ψάρια και οι παλιότεροι αναφέρονται συχνά για τα ιδιαίτερης νοστιμιάς τους γριβάδια.

 

Σήμερα σε μεγάλο ποσοστό στο χωριό υπάρχουν συνταξιούχοι και οι περισσότεροι κάτοικοι απασχολούνται στον τομέα της τριτογενής παραγωγής στο πολεοδομικό συγκρότημα της Θεσσαλονίκης.


 

Το τηλέφωνο

 

Στο βιβλίο του δασκάλου σημειώνεται πως πρώτη φορά τηλέφωνο στο χωριό τοποθετήθηκε στο γραφείο της κοινότητας το 1934 επί προεδρίας Δ. Ζαχαρούδη.

Το τηλέφωνο αφαιρέθηκε από τους Βούλγαρους στην κατοχή το 1942 και επανατοποθετήθηκε το 1957.

 


 

 Η συγκοινωνία

 

Το Αδάμ απέκτησε τακτική συγκοινωνία με τη Θεσσαλονίκη το 1955. Μέχρι τότε οι κάτοικοι ήταν υποχρεωμένοι να πηγαίνουν πεζοί μέχρι το Ζαγκλιβέρι και από εκεί να παίρνουν το λεωφορείο.


Ο Εντέμ-μπέης

 

Στην ιστορία του χωριού, κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας κυριαρχεί το όνομα του Τούρκου διοικητή της περιοχής, Εμτέμ-μπέη.

 

Ο Εντέμ γεννήθηκε από πατέρα Τούρκο και μητέρα Ελληνίδα Χριστιανή, με καταγωγή από τις Σέρρες. Έτσι ο μπέης μεγάλωσε με Ελληνικές αρχές. Αυτή είναι και η αιτία που κατά την περίοδο διοικήσεώς του οι Αδαμιώτες έμειναν ευχαριστημένοι από την συμπεριφορά του. Άλλωστε ήταν αυτός που βοήθησε και στην ανέγερση της εκκλησίας.

 

Οι παλιοί άκουγαν τους παππούδες τους να λένε πως ο Εντέμ ήταν φιλεύσπλαχνος και συμπεριφερόταν με πολύ καλό τρόπο στους κατοίκους του χωριού, σε σημείο να αισθάνονται περισσότερο ελεύθεροι παρά υπόδουλοι.

 

Λέγεται πως πολλοί Έλληνες από διάφορες περιοχές κατατρεγμένοι από τους Τούρκους, ζητούσαν άσυλο στον Εντέμ. Αυτό εξηγεί και την αύξηση του πληθυσμού του χωριού εκείνη την περίοδο.

 

Τον χειμώνα που δεν είχε δουλειές στα χωράφια, επέτρεπε στους κατοίκους να "ξεπατώνουν" εδάφη, να τα μετατρέπουν σε χέρσα και έτσι να αποκτούν δικά τους χωράφια, τα οποία τα έσπερναν με αμπέλια. Από τότε το Αδάμ είχε αποκτήσει τη φήμη για καλής ποιότητας κρασί. Από τότε υπάρχει τοποθεσία δυτικά του χωριού που λέγεται "ξεπατώματα" ή "πατώματα".

 

Το "κονάκι" (διοικητήριο) του μπέη βρίσκονταν στο σημείο που ανταμώνουν οι δύο δρόμοι εισόδου στο χωριό και ο δρόμος που κατεβαίνει από τη μεγάλη πλατεία. Ακόμη και σήμερα εκείνο το τμήμα λέγεται "κονάκι".

 

Ο Εντέμ έμεινε εδώ όλα του τα χρόνια και πέθανε στο χωριό.

 


 

 Τα φανάρια

Η κοινότητα στις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, προκειμένου οι κάτοικοι να εξυπηρετούνται στην μετακίνησή τους τα βράδια στα σοκάκια του χωριού, χρησιμοποιούσε φανάρια πετρελαίων. Ήταν τοποθετημένα σε διάφορες θέσεις στους δρόμους και ο κλητήρας το σούρουπο περνούσε και τα άναβε. Η διαδικασία αυτή, που τόσο εξυπηρετούσε τους Αδαμιώτες, διεκόπη για άγνωστο λόγο γύρω στο 1934.


 

Το παζάρι

Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας και στα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση, στο Αδάμ γινόταν μεγάλο παζάρι κάθε Κυριακή. Ξεκινούσε από το κονάκι και έφτανε μέχρι τον πάνω μαχαλά. Εκεί διακινούνταν πολλά τρόφιμα, ζώα κ.α. Οι Τούρκοι έφερναν κότες, αυγά και τυριά, ενώ οι Έλληνες κυρίως σιτηρά.


 

Το ηρώο

ΑΝΕΓΕΡΘΗΚΕ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ '60 ΕΠΙ ΠΡΟΕΔΡΕΙΑΣ ΠΑΠΑΟΙΚΟΝΟΜΟΥ Α.ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

ΣΤΗ ΣΤΗΛΗ ΑΝΑΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΟΝΟΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΕΣΟΝΤΩΝ ΑΔΑΜΙΩΤΩΝ

ΠΑΠΑΖΟΥΔΗΣ Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 1917

ΠΑΛΑΜΙΔΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 1917

ΓΚΑΪΤΑΤΖΗΣ ΖΑΧΑΡΙΑΣ 1918

ΡΑΠΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ 1920

ΔΕΛΙΓΚΑΣ Θ. ΑΡΓΥΡΙΟΣ 1921

ΧΑΣΑΚΤΣΗΣ Ν. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1922

ΕΠΑΝΟΜΙΤΗΣ Ε. ΖΑΧΑΡΙΑΣ 1940

ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥΔΗΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ 1940

ΛΑΦΩΝΗΣ Α. ΙΩΑΝΝΗΣ 1943

ΚΛΑΔΟΥΡΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 1947

ΡΕΜΒΟΣ Α. ΛΕΩΝΙΔΑΣ 1947

ΔΕΛΙΓΚΑΣ Χ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ 1948

ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ Α. ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1948

 

 


 

 Η Βάλτα

Το μεγαλύτερο μέρος της λεκάνης που περιλαμβάνεται ανάμεσα στο δρόμο από Αδάμ προς Καλαμωτού και από Αδάμ προς την τοποθεσία "Μπράβας"  και  μέχρι τον "Βαζμούρα", ποτάμι, που κατέβαζε τα νερά των βουνών των Δουμπιών και της Γαλάτιστας, ήταν καλυμμένο  τα παλιά χρόνια από τα νερά ενός τεράστιου έλους. Αυτή ήταν η "Βάλτα" του Αδάμ. Τα όριά της σε άλλα σημεία έβγαιναν πιο έξω κι αλλού τραβιόντουσαν προς το εσωτερικό της. Τα νερά της προέρχονταν από τις βροχές κι από τα διάφορα ποταμάκια που κατέβαζαν τα νερά από τα βουνά της γύρω περιοχής.

Ακόμα έρχονται μνήμες στο μυαλό μου από ένα ποταμάκι που κατέβαζε και έριχνε στην βάλτα τα γάργαρα νερά του, που τα έφερνε από τα βουνά της απέναντι πλευράς, της Πλατείας. Ο "Κουρεμένος". Εκεί πηγαίναμε την μέρα των Αγ. Θεοδώρων με τις μανάδες μας, σε ένα πρώιμο  συνήθως καλωσόρισμα της άνοιξης. Πλατσουρίζαμε ξυπόλυτοι στα καθαρά νερά και μαζεύαμε και τρώγαμε ένα είδος πικάντικου χόρτου, που φύτρωνε εκεί, τις "ρεπανήθρες", όπως τις λέγαμε γιατί η γεύση τους έμοιαζε με του ρεπανιού. Εκεί πιο κάτω άρχιζε ο βάλτος με την άγρια πανίδα και την χλωρίδα του.. Γεμάτος από υδρόβια φυτά, όπως καλάμια, σαμάκο, ραγάζι, κι ανάμεσά τους σε δρομίσκους που είχαν δημιουργηθεί επί τούτου, κυκλοφορούσαν  με πλάβες ψαράδες και  άνθρωποι, που έρχονταν να κόψουν σαμάκο ,ραγάζι και καλάμι.

Σε μια τέτοια βάρκα θυμάμαι πως ανέβηκα κάποτε, που την οδηγούσε με μαεστρία ο Κώστας ο Χατζής, ο "Κώστας τ ς νουνάς", όπως τον λέγαμε στο χωριό, γιατί η οικογένεια τους είχαν βαφτίσει σχεδόν όλα τα παιδιά της γειτονιάς μας. Θυμούμαι πώς κρατούσε ένα κουπί με μακρύ χέρι, που με δύναμη το έχωνε μέσα στα νερά και τραβούσε για να προχωρά η βάρκα. Κι όταν αυτή άρχιζε να ταλαντεύεται ελαφρά, έχωνε το κουπί βαθιά στα νερά και το ακουμπούσε κάτω στην λάσπη σταθεροποιώντας έτσι την βάρκα. 

Μέσα στα νερά κυκλοφορούσαν πολλά μικρά και μεγάλα ψάρια, που οι χωριανοί τα έτρωγαν φρεσκότατα. Μεγάλα κατάμαυρα γρεβάδια για πλακί, νοστιμότατες τούρνες για σούπες τσιρόνια για τηγάνι, ληστιά  για αλάτισμα και ωραιότατα χέλια για καπνιστά. Πλούτος, που το χωριό τον στερήθηκε αργότερα με την αποξήρανση της "βάλτας".

Ο μεγαλύτερος βέβαια πλούτος, που προέρχονταν από τα νερά της "βάλτας", και τον οποίον στερήθηκαν οριστικά και αμετάκλητα οι κάτοικοι του χωριού, ήταν τα υδρόβια φυτά. Στα περισσότερα σπίτια του χωριού μέχρι τότε λειτουργούσαν οικογενειακές επιχειρήσεις κατασκευής ψάθας και καλαμωτής, από πρώτη ύλη, που εντελώς ανέξοδα εύρισκαν μέσα στην βάλτα. Μάλιστα κατά κάποιο τρόπο, η πρώτη αυτή ύλη, ανήκε αποκλειστικά στους κατοίκους του Αδάμ και εθεωρείτο αυτονόητο ότι κανείς άλλος δεν  είχε δικαιώματα στην νομή αυτού του πλούτου. Ολημερίς κι ολονυκτίς, οικογένειες ολόκληρες, κατασκεύαζαν μεγάλες ποσότητες ψάθας και καλαμωτής. Τα προϊόντα αυτά βέβαια δεν ήταν μόνο για εσωτερική κατανάλωση, εντός των ορίων της περιοχής. Οι ψάθες κι οι καλαμωτές του Αδάμ ήταν περιζήτητες. Οι ψάθες ήταν τα χαλιά της εποχής για τα φτωχόσπιτα της εποχής. Κι από φτώχια να φάνε κι οι κότες. Οι καλαμωτές χρησιμοποιούνταν κυρίως στα χωρίσματα στα σπίτια αλλά και σαν οικοδομικό υλικό στα ταβάνια και μέσα στους τοίχους που κατασκευάζονταν από πλιθιά, όπου έπαιζαν το ρόλο του σημερινού μεταλλικού πλέγματος.

Ήταν κάποιες μέρες, που καραβάνια από ζώα φορτωμένα με εμπόρευμα, έφευγαν από το χωριό για μακρινά μέρη. Πήγαιναν όπου παζάρι κι όπου πανηγύρι, στα νότια του νομού Σερρών αλλά και σ’ όλη την Χαλκιδική μέχρι και στα παραθαλάσσια τον Άγιο Μάμα, στην Ορμύλια, στο Μυριόφυτο, (την Όλυνθο), στην Γερακινή και δεν επέστρεφαν, αν δεν τέλειωνε το εμπόρευμα. Δεν είναι τυχαίο το ότι πολλοί νέοι  και νέες της εποχής εκείνης παντρεύτηκαν με άλλους από εκείνα τα μέρη. Μέρη με τα οποία δεν είχαμε καμία άλλη επαφή ούτε πρόσβαση. Κι όμως υπήρχαν τέτοιοι γάμοι με παιδιά από Ορμύλια, Μυριόφυτο, Γαλάτιστα.

Πηγή ζωής και πλούτου λοιπόν ήταν η "βάλτα". Το μόνο της κακό ήταν οι αρρώστιες από τα κουνούπια. Και επειδή χρειάζονταν και χωράφια για νέες καλλιέργειες, ήρθαν κάποια κρατικά προγράμματα και αποφάσισαν την αποξήρανση της.

Για χρόνια θυμάμαι, τεράστια μηχανήματα, οι φαγάνες, δούλευαν να κατασκευάσουν κανάλια αρδευτικά για να τραβηχτούν τα νερά και να κατευθυνθούν μέσω των καναλιών, προς τις λίμνες του κάτω λεκανοπεδίου. Το αποτέλεσμα φάνηκε μετά το 1956 ίσως και 1957, οπότε παραδόθηκε και το έργο, που απέδιδε στο χωριό μας 3500 περίπου στρέμματα, από εύφορα χωράφια, που μοιράστηκαν στους χωριανούς. Όταν λεω ότι θυμάμαι, δεν είναι ψέματα. Αν και νήπιο ακόμη τότε δεν ξεχνώ τα τεράστια μηχανήματα που για πολλά χρόνια και μετά την αποστράγγιση των νερών παρέμειναν και δούλευαν στην βάλτα. Ποιος δεν θυμάται το γκαράζ αυτών των μηχανών δίπλα στα Λιαράτικα;  Εξάλλου είναι και οι φωτογραφίες των εγκαινίων της λειτουργίας του καναλιού, σε πολλές από τις οποίες έχω δει τον εαυτό μου να φιγουράρει καθώς και άλλα παιδιά τότε της ηλικίας μου. Θυμάμαι μάλιστα ότι τα εγκαίνια γίνονταν σ ένα μέρος του καναλιού, που υπήρχε χωμάτινη γέφυρα, που ένωνε το απάνω με το κάτω του καναλιού μέρος της βάλτας. Σ αυτή την χωμάτινη γέφυρα εμείς τρέχαμε και  βρισκόμασταν την μια από την πάνω και την άλλη  από την κάτω μεριά του καναλιού, ώσπου γλίστρησα και πήγαινα για μέσα στα νερά. Και θα πνιγόμουνα, γιατί τα νερά ήταν μερικά μέτρα βαθιά, όμως ευτυχώς για μένα, κάποιο χέρι πρόλαβε να με αρπάξει και να με τραβήξει έξω δίνοντάς μου ταυτόχρονα και μια στα πισινά.

Παρά την αποξήρανση, τα κουνούπια βασάνιζαν για πολλά ακόμα χρόνια την περιοχή. Για χρόνια μετά ακόμη έρχονταν τα ψεκαστικά αεροπλάνα και ψέκαζαν τον κάμπο με "ντι-ντι-ντι" για να τα εξολοθρέψουν. Αν θυμάμαι μάλιστα καλά ένα από αυτά το πιλοτάριζε κάποιος πιλότος, που είχε διατελέσει και δάσκαλος στο χωριό και επειδή ήταν μικρός και μικροκαμωμένος του είχαμε κολλήσει  το παρατσούκλι " το Δασκαλούδ". Το πραγματικό του όνομα ήταν Σαμαράς, αν δεν με απατά η μνήμη μου.Νομίζω μάλιστα, πως ένα από τα αεροπλάνα τότε,έπαθε κάποια βλάβη στον αέρα και ο πιλότος κατάφερε και το προσγείωσε στο δρόμο για τον Αϊ Μόδεστο.

Ο φίλος μου ο Άγγελος ο Γκουλούσιος μου είπε πως μια φορά, έβοσκε  τα πρόβατά τους, κάτω από  το μπαχτσέ του "Μιχαήλου τ ς Ντασιάς". Κάθονταν λοιπόν στον ίσκιο κάποιων δέντρων, που είχε εκεί κοντά, όταν αντιλήφθηκε πως έρχονταν το ψεκαστικό αεροπλάνο για ψεκασμό. Το είδε να έρχεται από μακριά, πέρα από το Ζαγκλιβέρι γιατί τότε δεν υπήρχαν όλα αυτά τα λευκάδια, που έχει σήμερα και είχε καλύτερη ορατότητα. Είχε ακούσει ότι το ράντισμα σκότωνε κουνούπια και μικρόβια, και το έβλεπε κάθε φορά να περνάει από την βάλτα, να αμολάει  το διαλυμένο "ντιντιντι" από κάτω του σαν σύννεφο και να απομακρύνεται. Το είχε προσχεδιάσει λοιπόν ο Άγγελος. Να εύρισκε κάποτε την ευκαιρία να χωθεί μέσα σ αυτό το σύννεφο! Και να η ευκαιρία παρουσιάστηκε. Όρμηξε λοιπόν ο Άγγελος και πήγε και στάθηκε ακριβώς κάτω από κει, που υπολόγισε ότι θα περνούσε το αεροπλάνο. Κι έτσι κι έγινε. Το αεροπλάνο πέρασε κι άδειασε πάνω του τις αποθήκες του. Τον μούσκεψε στην κυριολεξία. Σίγουρα σκοτώθηκαν όλα τα μικρόβια, που είχε πάνω του αλλά η βρωμιά του φαρμάκου τον ζάλισε και τον γονάτισε. Όταν συνήλθε κατάλαβε τι είχε κάνει.

Από τότε που αποξηράνθηκε η βάλτα απ’ την περιοχή μας χάθηκαν σχεδόν όλα τα υδρόβια πτηνά, πάπιες, πελαργοί, αλλά κυρίως εκείνο που εξαφανίστηκε εντελώς από την περιοχή μας είναι ένα είδος πτηνού της οικογένειας των γερακιών, που είχε καφέ-γκρι χρώμα, μύτη γαμψή, μάτια γερακίσια και ήταν περίπου στο μέγεθος των περιστεριών. Το κιρκινέζι. Επίσης έχουν ελαττωθεί πάρα πολύ και οι καλιακούδες. Θυμάμαι ότι οι καλιακούδες παλιά ήταν τόσο πολλές, που είχαν επικηρυχθεί, τρόπον τινά, από το Υπουργείο Γεωργίας. Έρχονταν μάλιστα κάπου-κάπου κάποιος υπάλληλος του Υπουργείου και συγκέντρωνε τα πόδια από τις καλιακούδες, που είχαν σκοτωθεί, δίνοντας μάλιστα αμοιβή μια δραχμή για το ζευγάρι των ποδιών. Δεν θα ξεχάσω ότι με το φίλο μου τον Γαρέφη ανεβαίναμε στις στέγες του σπιτιού μου και του σπιτιού της γιαγιάς του της Πλιάκαινας, που ήταν συνεχόμενα και εκεί στα κεραμίδια που φώλιαζαν οι καλιακούδες, πιάναμε τα μικρά τους, που τα λέγαμε γκουλιαβούδια, σχεδόν μόλις βγαίναν από το αυγό και τα δέναμε από τα ποδαράκια για να τα παραδώσουμε όταν μεγαλώσουν στον υπάλληλο του Υπουργείου για να οικονομήσουμε λεφτά!

Δεν ξέρω αν για την εξαφάνιση των πουλιών έφταιξε η έλλειψη τροφής που προέκυψε για αυτά μετά την αποξήρανση, ή αν αιτία της εξαφάνισής τους ήταν τα δηλητήρια που χρησιμοποιήθηκαν από τα αεροπλάνα που ράντισαν την περιοχή του βάλτου.

Ακόμα-ακόμα πολλές φορές περνάει από το μυαλό μου μήπως κι αυτό ακόμα το μεγάλο σχετικά ποσοστό καρκίνου που παρουσιάζεται στην περιοχή μας είναι αποτέλεσμα των ανεξέλεγκτων εκείνων ραντισμάτων.

Φυσικά και πριν την αποξήρανση υπήρχαν άλλες ασθένειες οι οποίες οφείλονταν στην υγρασία του βάλτου και εξαφανίστηκαν μετά, όπως ελονοσία και φυματίωση.

 

Από τις ΄΄ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ΄΄ του Θανάση Παπαοικονόμου

 


 

Παιχνίδια της δεκαετίας του '50

Όταν τελείωναν οι δουλειές του καλοκαιριού κι άνοιγαν τα σχολεία τα παιδιά μαζευόμασταν  στα σπίτια για διάβασμα. Ωστόσο πάντα βρίσκαμε κάποιο χρόνο για παιχνίδι. Τα παιχνίδια που θυμάμαι ότι παίζαμε τέτοια εποχή, εκτός από κείνα που παίζαμε στο σχολείο ήταν κυρίως, το "Παίρνω σκλάβο κι έρχομαι", το "Κλέφτες κι αντάρτες" και ο "πετροπόλεμος". Όλα δηλαδή τα παιχνίδια μας ήταν επηρεασμένα από το πολεμικό κλίμα της εποχής, που είχε προηγηθεί. 

Το "παίρνω σκλάβο κι έρχομαι" το παίζαμε συνήθως μπροστά από την εκκλησία, στον δρόμο που οδηγούσε προς τα πεύκα. Εκεί χωριζόμασταν σε δύο ομάδες. Η μία κάθονταν κάτω-κάτω κοντά στην πόρτα της εκκλησίας, κι η άλλη σαράντα μέτρα περίπου πιο πάνω  προς το βουνό. Στην μέση γίνονταν μια γραμμή που έπαιζε τον ρόλο του συνόρου. Ήμασταν δηλαδή δυό ξεχωριστές επικράτειες. Όποιος τολμούσε να περάσει το σύνορο, συλλαμβάνονταν από την αντίπαλη ομάδα, και φυλακίζονταν μέσα σε έναν κύκλο στην περιοχή της, όπου και φυλάσσονταν ώστε να μην μπορέσουν οι εχθροί να ξαναπάρουν τον σκλάβο. Αν κάποιος αντίπαλος κατάφερνε τρέχοντας και με ελιγμούς να προλάβει να ακουμπήσει τον σκλάβο, ο σκλάβος επέστρεφε στην ομάδα του. Αν όμως οι φύλακες συνελάμβαναν τον αντίπαλο, τον φυλάκιζαν κι αυτόν. Όποια ομάδα κατάφερνε να εξουδετερώσει την άλλη ομάδα, ήταν η νικήτρια. Φυσικά ακολουθούσαν οι ιαχές, οι πανηγυρισμοί και τα παρατεταμένα Οέέέέ-Οέέέ-Οέέέ.

Το παιχνίδι "κλέφτες κι αντάρτες" παίζονταν κι αυτό από δύο ομάδες, απ’ τις οποίες η μία κρύβονταν σε κάποιο μέρος στο χωριό κι άλλη  έψαχνε να την βρει, όταν δε εύρισκε την κρυψώνα, περνούσε η δεύτερη ομάδα στον ρόλο της πρώτης, και τανάπαλιν. Ήταν δηλαδή κάτι σαν την τσιπουρία που παίζουν σήμερα τα παιδιά. Δεν θα ξεχάσω ποτέ, την φορά που κρυφτήκαμε, εγώ, ο Γαρέφης, η Στέλλα και η Γενοβέφα, μέσα στο φούρνο του παλιού του Μπαμπαλάτικου του σπιτιού. Από τότε, συχνά πυκνά, κάναμε οικονομία για να τις κερνάμε πισκοτολούκουμο, στο περίπτερο του Θεοχαρούδη, μήπως τις καλοπιάσουμε και ξαναπαίξουν μαζί μας και δεχτούν να ξαναπάμε στο φούρνο.

"Πετροπόλεμος". Παλαιότερα, όταν μάλωναν δυο  παιδιά δυο γειτονιών πετούσαν πέτρες και χτυπιόντουσαν μεταξύ τους. Μαζί τους συντάσσονταν και όλα τα παιδιά  που έμεναν στην ίδια την γειτονιά. Και τα παιδιά τότε ήταν πολλά. Σύρραξη δηλαδή, πόλεμος! Αργότερα αυτές οι συρράξεις έγιναν παιχνίδι, που το παίζαμε έξω από το χωριό. Πεδίο συρράξεων, κατά κύριο λόγο, υπήρξε ο λόφος κάτω από τα πευκάκια, που σχεδόν μόλις είχαν φυτευτεί. Κατασκευάζαμε από ξύλο ή από καδρόνι ομοιώματα όπλων και στο πάνω μέρος προσαρμόζαμε μια σφεντόνα, απ αυτές που όλοι μας είχαμε για να κυνηγάμε πουλιά. Βάζαμε λοιπόν μία πέτρα στο πετσάκι της σφεντόνας, σημαδεύαμε, κι αμολούσαμε την πέτρα κι όποιον πάρει ο χάρος. Κεφάλια ανοιγμένα πολλά σε κάθε μάχη. Ευτυχώς δεν βγάλαμε ποτέ κανένα μάτι. Θυμάμαι την ομάδα μας στον πετροπόλεμο ακόμα. Και πού να την ξεχάσεις με τόσα και τέτοια πρωινά προσκλητήρια. Τα πρωινά, που είχαμε πετροπόλεμο, παρουσιαζόμασταν όλοι με τα όπλα κρεμασμένα στον ώμο, μπροστά στην σκάλα της εκκλησίας. Εκεί μας περίμενε ο Διοικητής, ο Γιώργος ο Δελιγκάς ο αδελφός του Κυπαρίσση, που ποτέ τότε, παρά την ιδιαιτερότητά του, δεν τον βλέπαμε σαν άρρωστο. Ο Γιώργος λοιπόν ανεβασμένος στο πιο ψηλό σκαλί φώναζε τα ονόματα. Κανονικό προσκλητήριο, ενώ όλοι μας καθόμασταν προσοχή σαν στρατιώτες και περιμέναμε να ακούσουμε το  όνομά μας για να φωνάξουμε "παρών".

Θυμάμαι ακόμα τα ονόματα των περισσότερων συμπολεμιστών μου. Ποιος όμως δεν τα θυμάται; Το προσκλητήριο ηχεί ακόμα στα αυτιά μας. Το θυμόμαστε κάθε τόσο και γελάμε:

-Τάκη Μπαντάκα, Τάκη Λεμονή, Τάκη Βλάχο, Τέφανο Τάγκο, Τάκη Μήτα, Γιάν Μπαρούχα, Τανάς Κονόμο, μπλώτη πιρίπολο ,άάάπ.

Κι ο στρατός μας αναχωρούσε για το βουνό. Εκεί, αν δεν βρίσκαμε έτοιμα πραγματικά ορύγματα και θέσεις μάχης απ τα εμφυλιοπολεμικά που μόλις είχαν τελειώσει, κατασκευάζαμε καινούργια μόνοι μας, σκάβοντας και χωνόμασταν μέσα για να περιμένουμε τον εχθρό, που συνήθως δεν αργούσε να φανεί. Για γέλια δηλαδή!

Αυτά ήταν τα κύρια παιχνίδια μας τότε. Αλλά παίζαμε κι άλλα, όπως "μπίκια", "τσιλίκ", "κουτρουκλούδια", "μπαλόνια", σβούρες, κουϊνάκια, γκαζιές, μπίλιες, πλατιά γαϊδούρα και άλλα.

 

Από τις ‘’ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ‘’ του  Θανάση Στεφ. Παπαοικονόμου


 

 

Αδαμιώτες μοναχοί στο Άγιο Όρος

 

Μονή Ξηροποτάμου, μοναχός Αρτέμιος, Αθανάσιος Διαβατούρης, γεννήθηκε το 1837, προσήλθε στη μονή το 1889, απεβίωσε το 1922

Μονή Δοχειαρίου, μοναχός Εφραίμ, Ευστάθιος Εμμανουήλ Αστερίου, γεννήθηκε το 1866, προσήλθε στη μονή το 1890, απεβίωσε το 1947

Μονή Δοχειαρίου, μοναχός Κοσμάς, Κωνσταντίνος Δημητρίου, γεννήθηκε το 1849, προσήλθε στη μονή το 1873, απεβίωσε το 1927.

Από το blog του χωριού Δουμπιά Χαλκιδικής  http://www.doumbia-istoria.blogspot.com

 

 


 

 Η παλιότερη γραπτή αναφορά στο Αδάμ - Ονόματα Αδαμιωτών

Η ονομασία του Αδάμ σε Οθωμανική αναφορά

 

 

Η παλαιότερη μέχρι τώρα γραπτή αναφορά του Αδάμ σε ελληνικό έγγραφο εντοπίζεται σε έναν κώδικα αφιερωτών της μονής Αγίας Αναστασίας και τοποθετείται το 1732. Εδώ βλέπουμε τα παλαιότερα γνωστά ονόματα Αδαμιωτών.

Σόμπορο

Σόμπορο
Βλ Γειά σας Αδαμιωτες καλό Χειμωνα να εχουμε ,ηπιο χωρις πολλες σκοτουρες Σόμπορο (14.11.17, 12:49)(18:12) 0
Βλ Γειά σας Αδαμιωτες στο μεσον τουφθινοπωρου και βαλτωσαμε ,με το καλο ναρθει ο Χειμωνας τα πηρατε τα ξυλα σας φετος μου μοιαζει βαρυς θα ειναι . . τα λεμε του χρονου καλο υπνο Σόμπορο (10.10.17, 13:54)(18:12) 0
Βλ Λιγοτερη κινηση στο σομπορο η πολλη ειναι καταρα Σόμπορο (24.08.17, 14:01)(18:12) 0
Βλ σε σας πετυχατε να εχετε μια θεση στην ανωτατη εκπαιδευση συγχαρητηρια και κάντε το σταυρο σας να αλλαξει η οικονομική κατασταση στην πατριδα μας ωσπου να γίνετε ακαδημαίκοι πολιτες και για τους αλλους που δεν τα καταφεραν η ζωή δεν χαθηκε υπαρχουν και αλλες ευκαιριες γεροι να ειστε σιγουρα και για σας κατι περιμενει Σόμπορο (24.08.17, 13:58)(18:12) 0
Βλ Με το νερο καλέ τι γινεται τα φαγαμε τα 2,5 χρονια και το θεμα αλυτο Από λογια ..... Σόμπορο (02.05.17, 12:20)(18:12) 3
Βλ Γειά σας Αδαμιωτες καλό μηνα και από δω καλο καλοκαιρι Σόμπορο (02.05.17, 12:16)(18:12) 1
Βλ Καλημέρα Αδαμ ,μα τι κινηση ειναι αυτή .Γιατι δεν καλημεριζόμζστε εστω και ετσι μιας και βαριομαστε να πουμε καλημερα όταν ανταμωνουμε Σόμπορο (29.01.17, 08:51)(08:01) 2
Βλ λαθος στην παραδοση Σόμπορο (25.12.16, 19:42)(19:12) 4
Βλ Βρε παιδιά η δωρεα του παραδωσιακων μουσικων οργανων του Χρισ Χάλαρη στο Αδάμ τι γίνεται? την κλεισαμε στο σχολειο και εκει βαλτωνει Σόμπορο (25.12.16, 14:06)(14:12) 5
Βλ Εσεις που γραφατε που χαθηκατε ,η σελιδα νομιζω ότι πατωνει και αυτο ειναι κακο μια σελιδα που θα ζηλευαν μεγαλες πολεις Σόμπορο (25.12.16, 13:30)(13:12) 2
Βλ Χρονια πολλά Αδάμ όπου και αν βρισκεσαι στην πατριδα ή στα περατα του κόσμου και καλή χρονια να εχουμε με υγεία και ειρήνη Σόμπορο (25.12.16, 13:28)(13:12) 2
Βλ Αντε εμεις γενικως πεινάμε μα εσεις εκτος Ελλάδος δεν πεινάτε και δεν μπαίνετε να μας πειτε πως τα περνάτε Σόμπορο (20.09.16, 17:26)(18:12) 3
Βλ πάει και αυτή η σελιδα την επιασε και αυτή η οικονομικη κρίση Ντροπη μας Σόμπορο (20.09.16, 17:22)(18:12) 0
Βλ αντε βρε κουνηθειτε ,ετσι θα πάρουμε την Πόλη? Σόμπορο (26.07.16, 23:07)(23:07) 2
Βλ απο τοτε που το κανατε μοντέρνο adamiotes θαρρεις και κάτσατε πάνω τετοια καντεμιά Σόμπορο (26.07.16, 23:04)(23:07) 1
Βλ το βιβλιο θαναση πολυ καλό , οι αναμνησεις μας ζωντανευουν Σόμπορο (18.06.16, 11:54)(18:12) 1
thanasispap Βασίλη εντάξει,τα βρήκα.'Εφτεγε το ipad.. Σόμπορο (26.05.16, 03:06)(03:05) 2
bozatzidis Αφού φανεί το βιβλίο σε πλήρη οθόνη, όποιος θέλει να το κάνει ακόμη μεγαλύτερη, πατάει το εικονίδιο για ζουμ που βρίσκεται ακριβώς δίπλα στα βελάκια. Είναι ο μεγεθυντικός φακός με το + Σόμπορο (25.05.16, 22:09)(22:05) 1
bozatzidis Για να πας στην προηγούμενη σελίδα δεν έχει να κάνει ποτέ με ένα site. Πατάς το πάνω αριστερό βελάκι του browser (mozzilla, chrome κλπ). Σόμπορο (25.05.16, 22:06)(22:05) 0
bozatzidis Θανάση ανεβάζω εικόνα που δείχνει που πρέπει να κλικάρεις για να δεις το βιβλίο σε πλήρη οθόνη. Σόμπορο (25.05.16, 22:05)(22:05) 0
You are not allowed to use shoutbox.