ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΒΙΝΤΕΟ

ΗΧΟΣ

 

 Η Βάλτα

Το μεγαλύτερο μέρος της λεκάνης που περιλαμβάνεται ανάμεσα στο δρόμο από Αδάμ προς Καλαμωτού και από Αδάμ προς την τοποθεσία "Μπράβας"  και  μέχρι τον "Βαζμούρα", ποτάμι, που κατέβαζε τα νερά των βουνών των Δουμπιών και της Γαλάτιστας, ήταν καλυμμένο  τα παλιά χρόνια από τα νερά ενός τεράστιου έλους. Αυτή ήταν η "Βάλτα" του Αδάμ. Τα όριά της σε άλλα σημεία έβγαιναν πιο έξω κι αλλού τραβιόντουσαν προς το εσωτερικό της. Τα νερά της προέρχονταν από τις βροχές κι από τα διάφορα ποταμάκια που κατέβαζαν τα νερά από τα βουνά της γύρω περιοχής.

Ακόμα έρχονται μνήμες στο μυαλό μου από ένα ποταμάκι που κατέβαζε και έριχνε στην βάλτα τα γάργαρα νερά του, που τα έφερνε από τα βουνά της απέναντι πλευράς, της Πλατείας. Ο "Κουρεμένος". Εκεί πηγαίναμε την μέρα των Αγ. Θεοδώρων με τις μανάδες μας, σε ένα πρώιμο  συνήθως καλωσόρισμα της άνοιξης. Πλατσουρίζαμε ξυπόλυτοι στα καθαρά νερά και μαζεύαμε και τρώγαμε ένα είδος πικάντικου χόρτου, που φύτρωνε εκεί, τις "ρεπανήθρες", όπως τις λέγαμε γιατί η γεύση τους έμοιαζε με του ρεπανιού. Εκεί πιο κάτω άρχιζε ο βάλτος με την άγρια πανίδα και την χλωρίδα του.. Γεμάτος από υδρόβια φυτά, όπως καλάμια, σαμάκο, ραγάζι, κι ανάμεσά τους σε δρομίσκους που είχαν δημιουργηθεί επί τούτου, κυκλοφορούσαν  με πλάβες ψαράδες και  άνθρωποι, που έρχονταν να κόψουν σαμάκο ,ραγάζι και καλάμι.

Σε μια τέτοια βάρκα θυμάμαι πως ανέβηκα κάποτε, που την οδηγούσε με μαεστρία ο Κώστας ο Χατζής, ο "Κώστας τ ς νουνάς", όπως τον λέγαμε στο χωριό, γιατί η οικογένεια τους είχαν βαφτίσει σχεδόν όλα τα παιδιά της γειτονιάς μας. Θυμούμαι πώς κρατούσε ένα κουπί με μακρύ χέρι, που με δύναμη το έχωνε μέσα στα νερά και τραβούσε για να προχωρά η βάρκα. Κι όταν αυτή άρχιζε να ταλαντεύεται ελαφρά, έχωνε το κουπί βαθιά στα νερά και το ακουμπούσε κάτω στην λάσπη σταθεροποιώντας έτσι την βάρκα. 

Μέσα στα νερά κυκλοφορούσαν πολλά μικρά και μεγάλα ψάρια, που οι χωριανοί τα έτρωγαν φρεσκότατα. Μεγάλα κατάμαυρα γρεβάδια για πλακί, νοστιμότατες τούρνες για σούπες τσιρόνια για τηγάνι, ληστιά  για αλάτισμα και ωραιότατα χέλια για καπνιστά. Πλούτος, που το χωριό τον στερήθηκε αργότερα με την αποξήρανση της "βάλτας".

Ο μεγαλύτερος βέβαια πλούτος, που προέρχονταν από τα νερά της "βάλτας", και τον οποίον στερήθηκαν οριστικά και αμετάκλητα οι κάτοικοι του χωριού, ήταν τα υδρόβια φυτά. Στα περισσότερα σπίτια του χωριού μέχρι τότε λειτουργούσαν οικογενειακές επιχειρήσεις κατασκευής ψάθας και καλαμωτής, από πρώτη ύλη, που εντελώς ανέξοδα εύρισκαν μέσα στην βάλτα. Μάλιστα κατά κάποιο τρόπο, η πρώτη αυτή ύλη, ανήκε αποκλειστικά στους κατοίκους του Αδάμ και εθεωρείτο αυτονόητο ότι κανείς άλλος δεν  είχε δικαιώματα στην νομή αυτού του πλούτου. Ολημερίς κι ολονυκτίς, οικογένειες ολόκληρες, κατασκεύαζαν μεγάλες ποσότητες ψάθας και καλαμωτής. Τα προϊόντα αυτά βέβαια δεν ήταν μόνο για εσωτερική κατανάλωση, εντός των ορίων της περιοχής. Οι ψάθες κι οι καλαμωτές του Αδάμ ήταν περιζήτητες. Οι ψάθες ήταν τα χαλιά της εποχής για τα φτωχόσπιτα της εποχής. Κι από φτώχια να φάνε κι οι κότες. Οι καλαμωτές χρησιμοποιούνταν κυρίως στα χωρίσματα στα σπίτια αλλά και σαν οικοδομικό υλικό στα ταβάνια και μέσα στους τοίχους που κατασκευάζονταν από πλιθιά, όπου έπαιζαν το ρόλο του σημερινού μεταλλικού πλέγματος.

Ήταν κάποιες μέρες, που καραβάνια από ζώα φορτωμένα με εμπόρευμα, έφευγαν από το χωριό για μακρινά μέρη. Πήγαιναν όπου παζάρι κι όπου πανηγύρι, στα νότια του νομού Σερρών αλλά και σ’ όλη την Χαλκιδική μέχρι και στα παραθαλάσσια τον Άγιο Μάμα, στην Ορμύλια, στο Μυριόφυτο, (την Όλυνθο), στην Γερακινή και δεν επέστρεφαν, αν δεν τέλειωνε το εμπόρευμα. Δεν είναι τυχαίο το ότι πολλοί νέοι  και νέες της εποχής εκείνης παντρεύτηκαν με άλλους από εκείνα τα μέρη. Μέρη με τα οποία δεν είχαμε καμία άλλη επαφή ούτε πρόσβαση. Κι όμως υπήρχαν τέτοιοι γάμοι με παιδιά από Ορμύλια, Μυριόφυτο, Γαλάτιστα.

Πηγή ζωής και πλούτου λοιπόν ήταν η "βάλτα". Το μόνο της κακό ήταν οι αρρώστιες από τα κουνούπια. Και επειδή χρειάζονταν και χωράφια για νέες καλλιέργειες, ήρθαν κάποια κρατικά προγράμματα και αποφάσισαν την αποξήρανση της.

Για χρόνια θυμάμαι, τεράστια μηχανήματα, οι φαγάνες, δούλευαν να κατασκευάσουν κανάλια αρδευτικά για να τραβηχτούν τα νερά και να κατευθυνθούν μέσω των καναλιών, προς τις λίμνες του κάτω λεκανοπεδίου. Το αποτέλεσμα φάνηκε μετά το 1956 ίσως και 1957, οπότε παραδόθηκε και το έργο, που απέδιδε στο χωριό μας 3500 περίπου στρέμματα, από εύφορα χωράφια, που μοιράστηκαν στους χωριανούς. Όταν λεω ότι θυμάμαι, δεν είναι ψέματα. Αν και νήπιο ακόμη τότε δεν ξεχνώ τα τεράστια μηχανήματα που για πολλά χρόνια και μετά την αποστράγγιση των νερών παρέμειναν και δούλευαν στην βάλτα. Ποιος δεν θυμάται το γκαράζ αυτών των μηχανών δίπλα στα Λιαράτικα;  Εξάλλου είναι και οι φωτογραφίες των εγκαινίων της λειτουργίας του καναλιού, σε πολλές από τις οποίες έχω δει τον εαυτό μου να φιγουράρει καθώς και άλλα παιδιά τότε της ηλικίας μου. Θυμάμαι μάλιστα ότι τα εγκαίνια γίνονταν σ ένα μέρος του καναλιού, που υπήρχε χωμάτινη γέφυρα, που ένωνε το απάνω με το κάτω του καναλιού μέρος της βάλτας. Σ αυτή την χωμάτινη γέφυρα εμείς τρέχαμε και  βρισκόμασταν την μια από την πάνω και την άλλη  από την κάτω μεριά του καναλιού, ώσπου γλίστρησα και πήγαινα για μέσα στα νερά. Και θα πνιγόμουνα, γιατί τα νερά ήταν μερικά μέτρα βαθιά, όμως ευτυχώς για μένα, κάποιο χέρι πρόλαβε να με αρπάξει και να με τραβήξει έξω δίνοντάς μου ταυτόχρονα και μια στα πισινά.

Παρά την αποξήρανση, τα κουνούπια βασάνιζαν για πολλά ακόμα χρόνια την περιοχή. Για χρόνια μετά ακόμη έρχονταν τα ψεκαστικά αεροπλάνα και ψέκαζαν τον κάμπο με "ντι-ντι-ντι" για να τα εξολοθρέψουν. Αν θυμάμαι μάλιστα καλά ένα από αυτά το πιλοτάριζε κάποιος πιλότος, που είχε διατελέσει και δάσκαλος στο χωριό και επειδή ήταν μικρός και μικροκαμωμένος του είχαμε κολλήσει  το παρατσούκλι " το Δασκαλούδ". Το πραγματικό του όνομα ήταν Σαμαράς, αν δεν με απατά η μνήμη μου.Νομίζω μάλιστα, πως ένα από τα αεροπλάνα τότε,έπαθε κάποια βλάβη στον αέρα και ο πιλότος κατάφερε και το προσγείωσε στο δρόμο για τον Αϊ Μόδεστο.

Ο φίλος μου ο Άγγελος ο Γκουλούσιος μου είπε πως μια φορά, έβοσκε  τα πρόβατά τους, κάτω από  το μπαχτσέ του "Μιχαήλου τ ς Ντασιάς". Κάθονταν λοιπόν στον ίσκιο κάποιων δέντρων, που είχε εκεί κοντά, όταν αντιλήφθηκε πως έρχονταν το ψεκαστικό αεροπλάνο για ψεκασμό. Το είδε να έρχεται από μακριά, πέρα από το Ζαγκλιβέρι γιατί τότε δεν υπήρχαν όλα αυτά τα λευκάδια, που έχει σήμερα και είχε καλύτερη ορατότητα. Είχε ακούσει ότι το ράντισμα σκότωνε κουνούπια και μικρόβια, και το έβλεπε κάθε φορά να περνάει από την βάλτα, να αμολάει  το διαλυμένο "ντιντιντι" από κάτω του σαν σύννεφο και να απομακρύνεται. Το είχε προσχεδιάσει λοιπόν ο Άγγελος. Να εύρισκε κάποτε την ευκαιρία να χωθεί μέσα σ αυτό το σύννεφο! Και να η ευκαιρία παρουσιάστηκε. Όρμηξε λοιπόν ο Άγγελος και πήγε και στάθηκε ακριβώς κάτω από κει, που υπολόγισε ότι θα περνούσε το αεροπλάνο. Κι έτσι κι έγινε. Το αεροπλάνο πέρασε κι άδειασε πάνω του τις αποθήκες του. Τον μούσκεψε στην κυριολεξία. Σίγουρα σκοτώθηκαν όλα τα μικρόβια, που είχε πάνω του αλλά η βρωμιά του φαρμάκου τον ζάλισε και τον γονάτισε. Όταν συνήλθε κατάλαβε τι είχε κάνει.

Από τότε που αποξηράνθηκε η βάλτα απ’ την περιοχή μας χάθηκαν σχεδόν όλα τα υδρόβια πτηνά, πάπιες, πελαργοί, αλλά κυρίως εκείνο που εξαφανίστηκε εντελώς από την περιοχή μας είναι ένα είδος πτηνού της οικογένειας των γερακιών, που είχε καφέ-γκρι χρώμα, μύτη γαμψή, μάτια γερακίσια και ήταν περίπου στο μέγεθος των περιστεριών. Το κιρκινέζι. Επίσης έχουν ελαττωθεί πάρα πολύ και οι καλιακούδες. Θυμάμαι ότι οι καλιακούδες παλιά ήταν τόσο πολλές, που είχαν επικηρυχθεί, τρόπον τινά, από το Υπουργείο Γεωργίας. Έρχονταν μάλιστα κάπου-κάπου κάποιος υπάλληλος του Υπουργείου και συγκέντρωνε τα πόδια από τις καλιακούδες, που είχαν σκοτωθεί, δίνοντας μάλιστα αμοιβή μια δραχμή για το ζευγάρι των ποδιών. Δεν θα ξεχάσω ότι με το φίλο μου τον Γαρέφη ανεβαίναμε στις στέγες του σπιτιού μου και του σπιτιού της γιαγιάς του της Πλιάκαινας, που ήταν συνεχόμενα και εκεί στα κεραμίδια που φώλιαζαν οι καλιακούδες, πιάναμε τα μικρά τους, που τα λέγαμε γκουλιαβούδια, σχεδόν μόλις βγαίναν από το αυγό και τα δέναμε από τα ποδαράκια για να τα παραδώσουμε όταν μεγαλώσουν στον υπάλληλο του Υπουργείου για να οικονομήσουμε λεφτά!

Δεν ξέρω αν για την εξαφάνιση των πουλιών έφταιξε η έλλειψη τροφής που προέκυψε για αυτά μετά την αποξήρανση, ή αν αιτία της εξαφάνισής τους ήταν τα δηλητήρια που χρησιμοποιήθηκαν από τα αεροπλάνα που ράντισαν την περιοχή του βάλτου.

Ακόμα-ακόμα πολλές φορές περνάει από το μυαλό μου μήπως κι αυτό ακόμα το μεγάλο σχετικά ποσοστό καρκίνου που παρουσιάζεται στην περιοχή μας είναι αποτέλεσμα των ανεξέλεγκτων εκείνων ραντισμάτων.

Φυσικά και πριν την αποξήρανση υπήρχαν άλλες ασθένειες οι οποίες οφείλονταν στην υγρασία του βάλτου και εξαφανίστηκαν μετά, όπως ελονοσία και φυματίωση.

 

Από τις ΄΄ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ΄΄ του Θανάση Παπαοικονόμου

 

Σόμπορο

Σόμπορο
Βλ Γειά σας Αδαμιωτες καλό Χειμωνα να εχουμε ,ηπιο χωρις πολλες σκοτουρες Σόμπορο (14.11.17, 12:49)(18:12) 0
Βλ Γειά σας Αδαμιωτες στο μεσον τουφθινοπωρου και βαλτωσαμε ,με το καλο ναρθει ο Χειμωνας τα πηρατε τα ξυλα σας φετος μου μοιαζει βαρυς θα ειναι . . τα λεμε του χρονου καλο υπνο Σόμπορο (10.10.17, 13:54)(18:12) 0
Βλ Λιγοτερη κινηση στο σομπορο η πολλη ειναι καταρα Σόμπορο (24.08.17, 14:01)(18:12) 0
Βλ σε σας πετυχατε να εχετε μια θεση στην ανωτατη εκπαιδευση συγχαρητηρια και κάντε το σταυρο σας να αλλαξει η οικονομική κατασταση στην πατριδα μας ωσπου να γίνετε ακαδημαίκοι πολιτες και για τους αλλους που δεν τα καταφεραν η ζωή δεν χαθηκε υπαρχουν και αλλες ευκαιριες γεροι να ειστε σιγουρα και για σας κατι περιμενει Σόμπορο (24.08.17, 13:58)(18:12) 0
Βλ Με το νερο καλέ τι γινεται τα φαγαμε τα 2,5 χρονια και το θεμα αλυτο Από λογια ..... Σόμπορο (02.05.17, 12:20)(18:12) 3
Βλ Γειά σας Αδαμιωτες καλό μηνα και από δω καλο καλοκαιρι Σόμπορο (02.05.17, 12:16)(18:12) 1
Βλ Καλημέρα Αδαμ ,μα τι κινηση ειναι αυτή .Γιατι δεν καλημεριζόμζστε εστω και ετσι μιας και βαριομαστε να πουμε καλημερα όταν ανταμωνουμε Σόμπορο (29.01.17, 08:51)(08:01) 2
Βλ λαθος στην παραδοση Σόμπορο (25.12.16, 19:42)(19:12) 4
Βλ Βρε παιδιά η δωρεα του παραδωσιακων μουσικων οργανων του Χρισ Χάλαρη στο Αδάμ τι γίνεται? την κλεισαμε στο σχολειο και εκει βαλτωνει Σόμπορο (25.12.16, 14:06)(14:12) 5
Βλ Εσεις που γραφατε που χαθηκατε ,η σελιδα νομιζω ότι πατωνει και αυτο ειναι κακο μια σελιδα που θα ζηλευαν μεγαλες πολεις Σόμπορο (25.12.16, 13:30)(13:12) 2
Βλ Χρονια πολλά Αδάμ όπου και αν βρισκεσαι στην πατριδα ή στα περατα του κόσμου και καλή χρονια να εχουμε με υγεία και ειρήνη Σόμπορο (25.12.16, 13:28)(13:12) 2
Βλ Αντε εμεις γενικως πεινάμε μα εσεις εκτος Ελλάδος δεν πεινάτε και δεν μπαίνετε να μας πειτε πως τα περνάτε Σόμπορο (20.09.16, 17:26)(18:12) 3
Βλ πάει και αυτή η σελιδα την επιασε και αυτή η οικονομικη κρίση Ντροπη μας Σόμπορο (20.09.16, 17:22)(18:12) 0
Βλ αντε βρε κουνηθειτε ,ετσι θα πάρουμε την Πόλη? Σόμπορο (26.07.16, 23:07)(23:07) 2
Βλ απο τοτε που το κανατε μοντέρνο adamiotes θαρρεις και κάτσατε πάνω τετοια καντεμιά Σόμπορο (26.07.16, 23:04)(23:07) 1
Βλ το βιβλιο θαναση πολυ καλό , οι αναμνησεις μας ζωντανευουν Σόμπορο (18.06.16, 11:54)(18:12) 1
thanasispap Βασίλη εντάξει,τα βρήκα.'Εφτεγε το ipad.. Σόμπορο (26.05.16, 03:06)(03:05) 2
bozatzidis Αφού φανεί το βιβλίο σε πλήρη οθόνη, όποιος θέλει να το κάνει ακόμη μεγαλύτερη, πατάει το εικονίδιο για ζουμ που βρίσκεται ακριβώς δίπλα στα βελάκια. Είναι ο μεγεθυντικός φακός με το + Σόμπορο (25.05.16, 22:09)(22:05) 1
bozatzidis Για να πας στην προηγούμενη σελίδα δεν έχει να κάνει ποτέ με ένα site. Πατάς το πάνω αριστερό βελάκι του browser (mozzilla, chrome κλπ). Σόμπορο (25.05.16, 22:06)(22:05) 0
bozatzidis Θανάση ανεβάζω εικόνα που δείχνει που πρέπει να κλικάρεις για να δεις το βιβλίο σε πλήρη οθόνη. Σόμπορο (25.05.16, 22:05)(22:05) 0
You are not allowed to use shoutbox.